PODZIAŁ MAJĄTKU WSPÓLNEGO

Tomasz Walczak

Kancelaria Radcy Prawnego

Podział majątku wspólnego

Podział majątku wspólnego a związek małżeński. Zawarcie związku małżeńskiego prowadzi do powstania między małżonkami tzw. ustroju wspólności majątkowej. W ramach wspólności majątek tworzą wszystkie przedmioty, które zostaną nabyte w czasie małżeństwa przez małżonków lub jednego z nich. Podkreślić należy, że to, co małżonkowie nabyli przed małżeństwem, nie wchodzi do wspólnego majątku małżonków, chyba że, w drodze umowy majątkowej, rozszerzą oni zakres wspólności także na majątki osobiste.

podział majątku wspólnego

Istotą wspólności majątkowej jest to, że w czasie trwania małżeństwa jest ona niepodzielna, nie można więc sprzedać udziału w rzeczy, jaki będzie przysługiwał jednemu z małżonków w majątku wspólnym po rozwodzie. Co więcej, w czasie trwania małżeństwa nie można nawet żądać podziału wspólnego majątku małżonków.

 

Z chwilą zawarcia związku małżeńskiego dochodzi do powstania majątku wspólnego, zaś z chwilą orzeczenia rozwodu dochodzi do ustania wspólności majątkowej małżeńskiej. Oznacza to, że małżonkowie uzyskują równe udziały w majątku wspólnym. Jeżeli małżonkowie nie pozostają w konflikcie, a udziały w majątku wspólnym nie są przez nich kwestionowane, mogą złożyć wniosek o podział majątku wspólnego wraz z pozwem rozwodowym. Alternatywą dla postępowania sądowego jest notarialny podział majątku. Droga ta jest jednak niedopuszczalna w sytuacji, gdy małżonkowie pozostają w konflikcie, co do składu dzielonego majątku, lub wysokości udziałów należnych poszczególnym małżonkom.

 

Zobacz także: rozwody Kraków, pozew o rozwód z orzekaniem o winie.

Podział majątku wspólnego – jak podzielić ?

dwa sposoby na przeprowadzenie podziału majątku wspólnego: przez umowę między małżonkami lub postępowanie sądowe. W przypadku umowy małżonkowie samodzielnie ustalają, jakie rzeczy i prawa będą przypadały każdemu z nich po rozwiązaniu małżeństwa. Jeżeli podziału nie uda się dokonać w drodze umowy, to małżonkom przysługuje prawo sądowego podziału majątku wspólnego. By przeprowadzić podział majątku, sąd uwzględnia różne czynniki, takie jak wkład każdego z małżonków w powstanie majątku, czas trwania małżeństwa, potrzeby i możliwości każdego z małżonków oraz dobro dzieci. W razie potrzeby może też zostać powołany biegły do sporządzenia opinii na temat wartości poszczególnych składników majątku wspólnego.

Pamiętać należy, że w postępowaniu sądowym, każda ze stron może wskazać, w jaki sposób sąd ma majątek wspólny podzielić. Zasadniczo majątek wspólny przysługuje małżonkom po połowie, jednakże postępowanie o podział majątku wspólnego służy temu, by znieść pomiędzy małżonkami współwłasność. Podział majątku polega więc na tym, że jeden z małżonków wskazuje, które rzeczy chce uzyskać na wyłączną własność, a które przyznać drugiemu małżonkowi. Małżonek, który chce podziału majątku, może także żądać przyznania całości na rzecz drugiego z małżonków i zasądzenia od niego spłat. Jeżeli żaden z małżonków nie będzie zainteresowany przejęciem składników majątku na wyłączną własność, sąd postanowi je sprzedać.

podział majątku wspólnego

Nierówny podział majątku po rozwodzie

Zgodnie z ogólną zasadą, od dnia zniesienia wspólności majątkowej (ustania małżeństwa), powstaje pomiędzy małżonkami współwłasność w majątku wspólnym. Małżonkowie, zgodnie z ustawą, mają równy udział w majątku wspólnym. Jednakże z ważnych powodów, każdy z małżonków może żądać, aby sąd ustalił nierówne udziały, przy uwzględnieniu stopnia, w którym każdy z małżonków przyczyniał się do powstania tego majątku. Wniosek o nierówne udziały można uzasadnić na podstawie okoliczności sprawy, takich jak: wysokość wkładów poszczególnych małżonków do majątku, sposób i cel ich nabywania, a także potrzeby życiowe każdego z małżonków oraz ich rodziny. Warto jednak pamiętać, że decyzja o nierównym podziale musi być dobrze uzasadniona i poparta dokumentami oraz dowodami. W przypadku, gdy podział wspólnego majątku odbywa się dobrowolnie, strony mogą ustalić nierówne udziały w sposób uzgodniony między sobą.

Co wchodzi w skład majątku wspólnego?

Majątek wspólny małżonków obejmuje wszystkie rzeczy i prawa nabyte przez małżonków w trakcie trwania małżeństwa.

Do majątku wspólnego należą przede wszystkim:

  • nieruchomości i ich części, które zostały nabyte w trakcie trwania małżeństwa,
  • ruchomości, takie jak meble, sprzęt AGD, samochody i inne przedmioty majątkowe nabyte w trakcie trwania małżeństwa,
  • środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych lub lokatach bankowych, które zostały nabyte w trakcie trwania małżeństwa,
  • prawa majątkowe, takie jak prawa do emerytur, rent, zasiłków, które zostały nabyte w trakcie trwania małżeństwa,
  • przedsiębiorstwa i spółki, które zostały utworzone lub nabycie w trakcie trwania małżeństwa,
  • udziały w nieruchomościach lub innych majątkach, nabyte przez jednego z małżonków w trakcie małżeństwa,
  • dobra niematerialne, takie jak patenty, znaki towarowe, które zostały nabyte w trakcie trwania małżeństwa.

Nie wszystkie dobra nabyte w trakcie trwania małżeństwa są uważane za majątek wspólny małżonków. Istnieją pewne wyjątki i ograniczenia, np. dziedziczenie, darowizny i spadki, które są odrębne dla każdego z małżonków. Jednakże do wspólnego majątku wchodzą te darowizny, w których darczyńca wyraźnie postanowił, że obdarowanymi są oboje małżonkowie. Brak takiego postanowienia powoduje, że darowizna zaliczana jest do majątku osobistego.

Wspólność majątkowa a majątki osobiste małżonków

Do majątku wspólnego nie wchodzą:

  • rzeczy osobiste każdego z małżonków, czyli przedmioty mające wartość jedynie sentymentalną, takie jak pamiątki rodzinne, biżuteria, książki czy ubrania,
  • rzeczy, których jedno z małżonków nabędzie w drodze spadku, darowizny, zapisu lub otrzymania z tytułu zadośćuczynienia lub odszkodowania za szkodę nie majątkową,
  • prawa majątkowe, które jedno z małżonków nabyło w drodze dziedziczenia, darowizny, zapisu lub zadośćuczynienia lub odszkodowania za szkodę nie majątkową,
  • odszkodowanie lub zadośćuczynienie za szkodę majątkową, która została wyrządzona tylko jednemu z małżonków,
  • przedmioty, które zostały nabycie przez jednego z małżonków za pomocą środków uzyskanych w drodze dziedziczenia, darowizny, zapisu lub zadośćuczynienia lub odszkodowania za szkodę niemajątkową.

 

Warto zaznaczyć, że powyższe przedmioty oraz prawa i świadczenia nie wchodzą w skład majątku wspólnego i są wyłączone z podziału majątku w przypadku rozwodu lub separacji małżonków.

podział majątku wspólnego

Sądowy podział majątku wspólnego

Sądowy podział majątku wspólnego to proces sądowy, który ma na celu podzielenie majątku wspólnego między małżonków po ustaniu wspólności majątkowej w wyniku rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa. Sądowy podział majątku składa się z kilku etapów:

  • wniosek o podział majątku – etap rozpoczyna się od złożenia przez jednego z małżonków wniosku o podział majątku do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania małżonków lub położenie majątku wspólnego,
  • wezwanie drugiego małżonka – sąd wzywa drugiego małżonka do udziału w postępowaniu działowym, wskazując mu termin na złożenie odpowiedzi na wniosek,
  • otwarcie postępowania działowego – na tym etapie sąd ustala stan majątku wspólnego, ustala wierzycieli i ustanawia zabezpieczenia oraz może powołać biegłego sądowego, który dokonuje wyceny składników majątku wspólnego,
  • określenie sposobu podziału majątku – na podstawie ustaleń z etapu poprzedniego, sąd określa sposoby podziału majątku, które mogą polegać na podziale rzeczy wspólnej (fizycznym), sprzedaży lub przyznaniu rzeczy jednej ze stron z obowiązkiem spłaty drugiej,
  • wykonanie podziału – w ostatnim etapie dokonuje się fizycznej realizacji podziału majątku wspólnego, co oznacza, że każdy z małżonków otrzymuje swoją część majątku zgodnie z ustalonym wcześniej podziałem. Ta część odbywa się po prawomocnym zakończeniu sprawy.

W przypadku, gdy małżonkowie nie osiągną porozumienia co do podziału majątku, a sąd podejmie decyzję w tej sprawie, wyrok sądu staje się prawomocny po upływie terminu na odwołanie lub po rozpoznaniu ewentualnego odwołania.

Dowody w sprawie sądowej

Postępowanie dowodowe, w sprawie o podział majątku wspólnego, ma przede wszystkim na celu wykazanie, jakie rzeczy wchodzą w skład tego majątku. Zatem, oprócz dokumentów urzędowych, tj. odpisów ksiąg wieczystych, decyzji administracyjnych, pomocne mogą okazać się umowy cywilnoprawne lub faktury. Dosyć często wymagane jest ustalenie, z czyjego majątku osobistego pochodziły środki na zakup rzeczy, które weszły następnie do majątku wspólnego. W takich przypadkach niezbędnym dowodem mogą okazać się zeznania świadków.

Umowny podział majątku wspólnego małżonków

Umowny podział majątku wspólnego dokonywany jest przez małżonków na drodze porozumienia, bez potrzeby angażowania sądu. Zazwyczaj zgodny podział majątku następuje w wyniku zawarcia ugody między małżonkami, która jest później zatwierdzana przez sąd.

Przeprowadzenie umownego podziału majątku wspólnego wymaga od małżonków spełnienia kilku formalności. Po pierwsze, należy sporządzić umowę regulującą podział majątku. Umowa ta powinna zawierać spis majątku, który ma być podzielony oraz opis jego wartości. Warto zaznaczyć, że małżonkowie mogą dokonać podziału majątku według różnych kryteriów, np. według procentowych udziałów w poszczególnych składnikach majątkowych lub w sposób ustalony przez nich indywidualnie. Następnie umowę tę należy podpisać przed notariuszem. Notariusz potwierdza podpisanie umowy, a także zapewnia, że małżonkowie zostali dokładnie poinformowani o skutkach ich decyzji. Po tym etapie umowa jest ważna i ma moc prawną.

Ostatnim krokiem w przeprowadzeniu umownego podziału majątku wspólnego jest złożenie wniosku o zatwierdzenie umowy przez sąd. Sąd analizuje przedłożoną umowę i jeśli uważa, że jej postanowienia są zgodne z prawem, wydaje postanowienie zatwierdzające umowę. W przypadku braku zgody sądu na postanowienia umowy, małżonkowie będą musieli dokonać poprawek, lub zmian w umowie lub skorzystać z drogi sądowej i zlecić podział majątku wspólnego przez sąd.

Warto pamiętać o tym, że strony mogą dokonać w procesie o rozwód podziału majątku wspólnego. Droga ta jest w praktyce dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy stanowiska stron są uzgodnione. Jeżeli strony nie osiągnęły wcześniej porozumienia, w jaki sposób podział majątku należy przeprowadzić, to sąd wyłączy tę sprawę do odrębnego postępowania. Zgodnie z art. 58§3 k.r.o.: „Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu”.

Czy wartość majątku wspólnego ma wpływ na koszty sądowe?

W większości spraw cywilnych wartość przedmiotu sporu ma wpływ na koszty sądowe, a ściślej rzecz ujmując na wpis od pozwu. W sprawach gdzie wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20.000 zł, stosuje się opłaty wskazane w art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej: u.k.s.c.). Powyżej ww. kwoty wpis wynosi 5% wartości przedmiotu sporu. Ustawodawca przewidział jednak, że w sprawach dotyczących podziału majątku wspólnego opłata od wniosku jest stała. Zatem niezależnie od tego, jaka jest wartość majątku podlegającego podziałowi, byli małżonkowie, zapłacą opłatę w jednej wysokości.

Ile kosztuje podział majątku wspólnego?

Opłata od wniosku o podział majątku wspólnego wynosi 1000 zł. Jeżeli jednak wniosek zawiera zgodny projekt zniesienia współwłasności, sąd pobiera opłatę

w kwocie 300 zł.

Instytucje prawa rodzinnego wymagają, oprócz znajomości przepisów i orzecznictwa, także wiedzy praktycznej wyniesionej z sali rozpraw. Kancelaria zapewnia pełną obsługę na każdym etapie postępowania, począwszy od porad prawnych, przygotowania odpowiednich pozwów lub wniosków, poprzez postępowanie sądowe, skończywszy na postępowaniu egzekucyjnym.

Zobacz także:

  1. Alimenty
  2. Alimenty na dziecko
  3. Alimenty na żonę
  4. Pozew o alimenty
  5. Podwyższenie alimentów
  6. Odpowiedź na pozew o alimenty
  7. Zabezpieczenie alimentów
  8. Jak ustalić wysokość alimentów?
  9. Nierówny podział majątku po rozwodzie
  10. Pozbawienie praw rodzicielskich – alimenty

Zakres usług Kancelarii

Kancelaria świadczy usługi, zarówno na rzecz klientów indywidualnych, firm, a także stowarzyszeń i fundacji. Nasze usługi realizujemy poprzez:

Porady prawne

Każda porada prawna w Kancelarii poprzedzona jest obszernym wywiadem, podczas którego możemy poznać Państwa potrzeby i dopasować do nich, jak najlepsze rozwiązanie.

Zastępstwo procesowe

Część spraw prowadzonych przez Kancelarię kończy się w sądzie, co wynika zarówno z tego, że strony często nie mogą osiągnąć porozumienia, ale także z konieczności prowadzenia postępowania dla osiągnięcia określonych skutków prawnych, jak np. w sprawach o zasiedzenie.

Szkolenia

Każdy przedsiębiorca prowadzący własną firmę musi znać aktualnie obowiązujące przepisy i dostosowywać do nich prowadzoną działalność.