Po kolizji albo wypadku samochód często przez wiele dni lub tygodni nie nadaje się do normalnego użytkowania. W tym czasie nadal trzeba dojeżdżać do pracy, odwozić dzieci, prowadzić działalność gospodarczą czy wykonywać codzienne obowiązki. W takiej sytuacji poszkodowany może wynająć samochód zastępczy i żądać od ubezpieczyciela sprawcy zwrotu celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów najmu. Spór o zwrot kosztów może zostać objęty pomocą dotyczącą odszkodowania komunikacyjnego.

Problem pojawia się wtedy, gdy ubezpieczyciel zwraca tylko część kosztów. Najczęściej kwestionuje stawkę dobową, liczbę dni najmu, klasę pojazdu albo twierdzi, że poszkodowany powinien był skorzystać z wypożyczalni współpracującej z zakładem ubezpieczeń.

Taka redukcja nie zawsze jest prawidłowa. O tym, ile ubezpieczyciel powinien zapłacić, decydują konkretne okoliczności szkody, warunki przedstawionej oferty oraz rzeczywisty okres, w którym poszkodowany był pozbawiony możliwości korzystania z własnego auta.

Ubezpieczyciel obniżył zwrot za samochód zastępczy? Prześlij decyzję, umowę najmu i fakturę do analizy. Sprawdzimy, czy istnieją podstawy do żądania dopłaty.

Czy samochód zastępczy należy się z OC sprawcy?

Tak – jeżeli najem był celowy i ekonomicznie uzasadniony oraz pozostawał w normalnym związku ze zdarzeniem. Podstawę roszczenia stanowią przede wszystkim art. 361 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego oraz przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.

Oficjalne teksty przepisów: Kodeks cywilny – ELI oraz ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych – ELI.

Kluczowe znaczenie ma uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 17 listopada 2011 r., III CZP 5/11. Sąd Najwyższy przyjął, że odpowiedzialność ubezpieczyciela obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego i nie jest uzależniona od wykazania niemożności korzystania z komunikacji zbiorowej.

Uchwała SN III CZP 5/11 – oficjalna baza Sądu Najwyższego

Więcej o zasadach dochodzenia świadczeń po kolizji przeczytasz również tutaj: Odszkodowanie z OC sprawcy.

Czy trzeba udowadniać, że samochód był absolutnie niezbędny?

Nie. Sam fakt, że poszkodowany mógł korzystać z autobusu, tramwaju czy pociągu, nie wyłącza automatycznie prawa do refundacji kosztów najmu. Samochód jest współcześnie zwykłym narzędziem codziennego funkcjonowania, a poszkodowany nie musi reorganizować całego życia tylko dlatego, że jego pojazd został uszkodzony przez inną osobę.

Nie oznacza to jednak, że każda umowa najmu i każda stawka zostaną automatycznie zaakceptowane. Ubezpieczyciel może badać, czy najem był rzeczywiście związany ze szkodą, czy jego okres był uzasadniony oraz czy wybrany pojazd i cena odpowiadały potrzebom poszkodowanego.

Rzecznik Finansowy przygotował obszerne opracowanie dotyczące zasad refundacji kosztów pojazdu zastępczego: Zasady refundacji kosztów najmu pojazdu zastępczego – Rzecznik Finansowy

Jak długo można korzystać z samochodu zastępczego?

Szkoda częściowa – nie tylko technologiczny czas naprawy

Przy szkodzie częściowej uzasadniony okres najmu nie musi odpowiadać wyłącznie liczbie roboczogodzin potrzebnych mechanikowi do naprawy. W praktyce znaczenie mogą mieć również oględziny, dodatkowe oględziny, oczekiwanie na kosztorys, zamówienie i dostawę części, kolejka w warsztacie, dni wolne oraz czynności konieczne do wydania naprawionego pojazdu.

Jeżeli naprawa wydłużyła się z przyczyn leżących po stronie ubezpieczyciela, nie oznacza to automatycznie, że dodatkowe dni najmu powinien finansować poszkodowany. Kluczowe jest jednak udokumentowanie przebiegu likwidacji szkody i naprawy.

Szkoda całkowita – kiedy kończy się uzasadniony okres najmu?

Przy szkodzie całkowitej okres refundowanego najmu nie musi kończyć się w dniu, w którym ubezpieczyciel wydał decyzję. Istotny jest realny czas potrzebny do uzyskania świadczenia i zorganizowania innego pojazdu.

Sąd Najwyższy w uchwale z 22 listopada 2013 r., III CZP 76/13, dopuścił objęcie odpowiedzialnością ubezpieczyciela także wydatków na najem poniesionych po wypłacie odszkodowania, jeżeli okres ten był niezbędny do nabycia innego pojazdu.

Uchwała SN III CZP 76/13 – oficjalna baza Sądu Najwyższego

Najczęstsze sposoby obniżania zwrotu kosztów najmu

W praktyce ubezpieczyciel często nie odmawia zwrotu w całości, lecz uznaje tylko część faktury. Najczęstsze punkty sporne to:

  • kwestionowanie samej potrzeby najmu – np. argumentem, że poszkodowany mógł korzystać z komunikacji publicznej albo pomocy rodziny;
  • skrócenie okresu najmu do tzw. technologicznego czasu naprawy, bez uwzględnienia rzeczywistego przebiegu likwidacji szkody;
  • obniżenie stawki dobowej do stawki z oferty współpracującej wypożyczalni;
  • zakwestionowanie klasy wynajętego pojazdu;
  • nieuwzględnienie uzasadnionych kosztów dodatkowych związanych z najmem;
  • kwestionowanie najmu po uznaniu szkody za całkowitą lub po wypłacie odszkodowania.

Każdy z tych zarzutów trzeba oceniać na podstawie dokumentów i rzeczywistych warunków najmu. Sama tabela stawek przygotowana przez ubezpieczyciela nie przesądza jeszcze o prawidłowej wysokości świadczenia.

Ubezpieczyciel zaproponował własny samochód zastępczy – czy trzeba z niego skorzystać?

To jeden z najważniejszych praktycznie problemów. Poszkodowany ma prawo wybrać wypożyczalnię, ale nie powinien ignorować realnej i porównywalnej propozycji ubezpieczyciela bez uzasadnionej przyczyny.

W uchwale z 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17, Sąd Najwyższy wskazał, że wydatki przekraczające koszt najmu zaproponowanego przez ubezpieczyciela podlegają refundacji, jeżeli poniesienie wyższych kosztów było celowe i ekonomicznie uzasadnione.

Uchwała SN III CZP 20/17 – oficjalna baza Sądu Najwyższego

W praktyce: nie ignoruj SMS-a lub e-maila ubezpieczyciela z propozycją auta zastępczego. Poproś o pełne warunki oferty i porównaj je z ofertą, z której chcesz skorzystać.

Przy porównaniu trzeba sprawdzić nie tylko cenę za dobę. Znaczenie mogą mieć także:

  • klasa i wielkość pojazdu
  • czas i miejsce podstawienia auta
  • limit kilometrów
  • kaucja
  • udział własny w razie szkody
  • zakres ubezpieczenia
  • możliwość wyjazdu za granicę
  • opłaty za podstawienie i odbiór
  • gwarantowany okres dostępności pojazdu

Jeżeli oferta ubezpieczyciela jest rzeczywiście równorzędna i dostępna, skorzystanie z dużo droższej wypożyczalni bez konkretnego powodu może prowadzić do ograniczenia refundacji.

Jaka stawka dobowa za samochód zastępczy jest uzasadniona?

Nie istnieje jedna urzędowa stawka obowiązująca dla wszystkich szkód. Trzeba porównywać oferty dotyczące pojazdów podobnej klasy i zbliżonych warunków najmu. Cena nie może być analizowana w oderwaniu od limitu kilometrów, kaucji, udziału własnego, ubezpieczenia czy kosztu podstawienia auta.

Rzecznik Finansowy wskazuje, że przy ocenie celowości i ekonomicznego uzasadnienia najmu istotna jest zasadniczo podobna klasa pojazdu oraz warunki i stawki występujące na lokalnym rynku.

Opracowanie Rzecznika Finansowego – pojazd zastępczy i wysokość stawki

Czy samochód zastępczy może być wyższej klasy?

Co do zasady pojazd zastępczy powinien odpowiadać klasie i funkcjonalności samochodu uszkodzonego. Nie musi to być identyczna marka ani model. Znaczenie ma segment, liczba miejsc, przestrzeń bagażowa, rodzaj nadwozia czy – przy samochodzie wykorzystywanym zawodowo – funkcjonalność potrzebna do wykonywania pracy.

Wynajęcie samochodu wyższej klasy nie musi pozbawiać całego roszczenia, ale ubezpieczyciel może próbować ograniczyć refundację do kosztu pojazdu odpowiadającego klasie auta uszkodzonego. Jeżeli wyższa klasa była obiektywnie potrzebna, warto zachować dowody uzasadniające taki wybór.

Czy trzeba zapłacić fakturę z własnej kieszeni?

Nie w każdej sytuacji. W praktyce spotykane są najmy rozliczane bezgotówkowo oraz cesje wierzytelności na wypożyczalnię. Istotne jest jednak powstanie rzeczywistego zobowiązania do zapłaty za najem.

W uchwale z 13 marca 2020 r., III CZP 63/19, Sąd Najwyższy przyjął, że zaciągnięcie przez poszkodowanego zobowiązania do zapłaty czynszu najmu może stanowić szkodę pozostającą w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym.

Zagadnienie cesji wierzytelności w takich sprawach omawia również Rzecznik Finansowy – umowy cesji w sprawach ubezpieczeniowych.

Jakie dokumenty warto zachować?

W sporze o refundację samochodu zastępczego dokumentacja ma bardzo duże znaczenie. Warto zachować:

  • decyzję ubezpieczyciela i numer szkody;
  • umowę najmu oraz regulamin wypożyczalni;
  • fakturę lub rachunek za najem;
  • protokół wydania i zwrotu samochodu;
  • korespondencję z ubezpieczycielem, zwłaszcza ofertę zorganizowania auta zastępczego;
  • dokumenty z warsztatu potwierdzające daty przyjęcia auta, oględzin, zamówienia części i zakończenia naprawy;
  • przy szkodzie całkowitej – decyzję, datę wypłaty odszkodowania i dokumenty związane z zakupem kolejnego pojazdu;
  • dowody uzasadniające szczególne potrzeby dotyczące klasy lub warunków samochodu zastępczego.

Najczęstsze błędy poszkodowanych

  1. Zignorowanie konkretnej oferty samochodu zastępczego przedstawionej przez ubezpieczyciela.
  2. Wynajęcie dużo droższego auta bez sprawdzenia warunków propozycji ubezpieczyciela.
  3. Brak dokumentów pozwalających odtworzyć rzeczywisty przebieg naprawy.
  4. Przedłużanie najmu bez możliwości wykazania przyczyny.
  5. Wybór pojazdu znacznie wyższej klasy bez uzasadnienia.
  6. Podpisanie ugody obejmującej ostateczne rozliczenie roszczeń bez sprawdzenia, jaką część kosztów najmu rzeczywiście pokryto.

Ile czasu ma ubezpieczyciel na wypłatę?

W sprawach z OC sprawcy zakład ubezpieczeń powinien co do zasady wypłacić odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia o szkodzie. Jeżeli wyjaśnienie wszystkich okoliczności w tym czasie nie jest możliwe, zastosowanie znajdują dalsze terminy określone w art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Bezsporna część świadczenia powinna zostać wypłacona w terminie podstawowym.

Art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych – oficjalny tekst ELI

Jeżeli ubezpieczyciel bezpodstawnie obniżył refundację, w zależności od okoliczności możliwe jest dochodzenie dopłaty wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Co zrobić, gdy ubezpieczyciel zwrócił tylko część kosztów?

Nie warto ograniczać się do informacji, że „stawka jest za wysoka” albo „okres najmu był za długi”. Ubezpieczyciel powinien wskazać podstawę redukcji. Następnie trzeba zestawić jego stanowisko z rzeczywistymi warunkami najmu i przebiegiem szkody.

W praktyce analiza powinna odpowiedzieć na cztery pytania:

  • Czy cały okres najmu był uzasadniony?
  • Czy stawka odpowiadała warunkom rynkowym i klasie auta?
  • Czy ubezpieczyciel przedstawił realną, równorzędną i dostępną ofertę?
  • Czy istnieją dokumenty pozwalające wykazać przyczynę każdego spornego okresu najmu?

Jeżeli decyzja jest nieprawidłowa, można złożyć reklamację lub wezwanie do zapłaty, a w razie braku dopłaty – dochodzić należności przed sądem.

Zobacz również: Dopłaty do odszkodowań – kiedy warto zakwestionować wysokość świadczenia wypłaconego przez ubezpieczyciela.

Przykład – jak powstaje dopłata za samochód zastępczy?

Poszkodowany korzystał z samochodu zastępczego przez 24 dni przy stawce 220 zł brutto za dobę. Koszt najmu wyniósł 5 280 zł. Ubezpieczyciel uznał tylko 14 dni i stawkę 160 zł, wypłacając 2 240 zł.

Koszt najmu: 5 280 zł | wypłata ubezpieczyciela: 2 240 zł | różnica: 3 040 zł

Sama różnica nie oznacza jeszcze, że cała kwota 3 040 zł jest należna. Trzeba ustalić, dlaczego najem trwał 24 dni, czy stawka 220 zł była uzasadniona oraz czy ubezpieczyciel przedstawił wcześniej realną ofertę najmu za 160 zł. Dopiero analiza tych elementów pozwala ocenić wysokość możliwej dopłaty.

Najczęstsze pytania – samochód zastępczy z OC sprawcy

Czy samochód zastępczy należy się osobie prywatnej?

Tak. Prawo do refundacji nie jest zastrzeżone dla przedsiębiorców. Uchwała SN III CZP 5/11 potwierdziła możliwość dochodzenia celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów również przez osoby używające pojazdu prywatnie.

Czy ubezpieczyciel może zmusić mnie do korzystania z jego wypożyczalni?

Nie może narzucić konkretnej wypożyczalni, ale realna i równorzędna oferta ubezpieczyciela ma znaczenie dla wysokości refundacji. Jej zignorowanie może prowadzić do ograniczenia zwrotu, jeżeli droższy najem nie był szczególnie uzasadniony.

Czy mogę wynająć samochód bez zgody ubezpieczyciela?

Brak uprzedniej formalnej zgody nie wyłącza automatycznie roszczenia. Z praktycznego punktu widzenia warto jednak niezwłocznie zapytać ubezpieczyciela o możliwość zorganizowania pojazdu i zachować odpowiedź na piśmie.

Czy przy szkodzie całkowitej samochód zastępczy przysługuje tylko do dnia decyzji?

Nie ma takiej automatycznej reguły. Uzasadniony okres może obejmować również czas potrzebny po wypłacie świadczenia na nabycie innego pojazdu, jeżeli w konkretnych okolicznościach był on niezbędny.

Czy ubezpieczyciel musi zwrócić każdą stawkę z faktury?

Nie. Refundacji podlegają koszty celowe i ekonomicznie uzasadnione. W sporze znaczenie mają warunki lokalnego rynku, klasa pojazdu, warunki umowy oraz ewentualna oferta przedstawiona przez ubezpieczyciela.

Ubezpieczyciel zaniżył zwrot za samochód zastępczy? Sprawdź decyzję

Kancelaria Radcy Prawnego Tomasza Walczaka prowadzi sprawy dotyczące odszkodowań komunikacyjnych z OC sprawcy, w tym spory o zwrot kosztów samochodu zastępczego.

W ramach analizy sprawdzamy w szczególności:

  • decyzję ubezpieczyciela i przyczynę obniżenia świadczenia
  • rzeczywisty i uzasadniony okres najmu
  • stawkę dobową oraz warunki umowy
  • klasę wynajętego pojazdu
  • ofertę samochodu zastępczego przedstawioną przez ubezpieczyciela
  • przebieg naprawy albo likwidacji szkody całkowitej
  • możliwość dochodzenia dopłaty i odsetek
PRZEŚLIJ DECYZJĘ UBEZPIECZYCIELA, UMOWĘ NAJMU I FAKTURĘ DO ANALIZY

Jeżeli ubezpieczyciel odmówił zwrotu kosztów albo wypłacił tylko część należności, możemy ocenić, czy istnieją podstawy do dochodzenia dopłaty, przygotować reklamację lub wezwanie do zapłaty oraz – gdy będzie to uzasadnione – prowadzić sprawę przed sądem.

Więcej informacji o dochodzeniu roszczeń: Odszkodowanie z OC sprawcy | Dopłaty do odszkodowań | OC i AC – najważniejsze różnice

Kontakt z kancelarią: tomaszwalczak.pl

Przed podpisaniem ugody warto sprawdzić, czy obejmuje ona również roszczenie o koszty najmu pojazdu zastępczego i czy zaproponowana kwota rzeczywiście odpowiada wysokości należnego świadczenia.

Źródła i orzecznictwo

Rate this post